अखबार नेपाल ट्रेन्डिङ

काठमाण्डौं: त्रिभुवन च्यालेन्ज सिल्डको फाईनल खेल दशरथ रंगशालामा हुँदैथियो । समय मुस्किलले २० मिनेट पुग्नै लागेको थियो । रंगशालामा अचानक भाग दौड मच्चियो ।

कुरा २०४४ साल, फागुन २९ गतेको हो । त्रिपुरेश्वर स्थित दशरथ रंगशालामा त्रिभुवन च्यालेन्ज सिल्डको फाईनल खेल थियो । जनकपुर चुरोट कारखाना र मुक्ती जोद्या बंगलादेश बीच खेल सुरु भएको २० मिनेट हाराहारीको समय भएको थियो ।

मैदानमा हजारौँ दर्शक थिए । काण्माण्डौभरिका दर्शक फाइनलको मजा लिन पुगेका थिए । बालख देखि बुढाबुढी सम्म रंगशालामा देखिन्थे ।

तर फुटबलको रमाईलो हेरेको २० मिनेट नबित्दै धेरैका लागि त्यो दिन अभिश्राप बनेर आयो । शनिबारको दिन । मौसम उत्तिसारो सफा थिएन । सायद कालो दिनको संकेत मौसमले पहिलेनै गरिसकेको थियो ।

फाइनल खेल सुरु भएको २० मिनेट आसपासकै समय हो । अचानक हावाहुरी र असिना पानी झर्न थाल्यो । त्यसपछि मैदानमा उर्लिएका दर्शक भागदौड गर्न थाले । त्यसपछि निकै ठुलो अप्रिय घटना भयो । जसको कारण ७० जना भन्दा बढीले ज्यान गुमाए ।

फुटबल हेर्न धेरै मानिस रंगशालामा जम्मा भएका थिए । रंगशाला बाहिर पनि धेरैको हाराहारीमा मान्ेछे भेला भएका थिए । उनीहरु मैदान छिर्न बल गरिरहेका थिए । त्यसकारण रंगशालाका सबै ढोका बन्द गरिएको थियो ।
“बदलिदो मौषमले असिना पानी लिएर आयो र धेरैलाई परलोक लिएर गयो । ” प्रत्यक्षदर्शी दिपक हर्स बज्रचार्य सम्झन्छन् ।

बज्रचार्य प्रतियोगिता आयोजक कमिटिका संयोजक थिए । अकस्मात घटेको घटनाको वयान गर्न अहिले पनि उनी सँग सामथ्र्य छैन । “त्यो काहाली लाग्दो दिन सम्झँदा दुखी हुन्छु । तर जे नहुनु भएरै छाड्यो । त्यसपछि मैले पनि फुटबल चटक्कै छाडेँ ।” बज्राचार्यले भने ।

अचानक असिना झर्यो । निकै ठुला असिना झरेको कारण स्थिती सम्हाल्न योग्य पनि भएन । मैदानमा भाग दौड सुरु भयो । मैदान बाहिर निस्कने ढोका बन्द थिए । तर दक्षिण ढोका खुल्ला थियो । सबै मानिस दक्षिण ढोका तिर बढे । बाहिर निस्कन घचेटमचेट सुरुभयो । त्यो ठेलाम्ठेलमा धेरै दर्शक परे । उनीहरुको ज्यान गयो ।

उक्त घटनामा भाग्न नसक्ने केटाकेटी र बृद्धवृद्धाले ज्यान गुमाए । बज्रचार्य सम्झन्छन्ः– “भागदौडमा पेलिएर, थिचिएर धेरै असक्त घाइते भए । उनीहरुलाई नजिकैको वीर अस्पताल लगियो । धेरैले अस्पतालमै ज्यान गुमाए । साँघुरो ढोकाबाट छिर्न खोज्दा घटना भयो ।”

मैदानको एक कुनामा बसेर रमिता हेर्न बाहेक केही गर्न सकेनन् बज्राचार्यले । झण्डै ३५ हजारको संख्यामा दर्शक मैदानमा थिए । कोही ओत खोज्दै भागे, कोही मैदान छिरे । असिना र पानी दर्किएसंगै दर्शकको बाक्लो संस्था मैदानतर्फ झर्यो । भाग्ने क्रममा धेरै दर्शक च्यापिए, कोही लडे, कोही हामफाल्न खोजे । ७० जना बढीको ज्यान गयो ।

घटना नेपाली फुटबल इतिहासको सबैभन्दा कालो दिन हो । पुरै विश्वले नेपालको घटनामा दुखी हुँदै साहानोभुती जनाए । विश्व तरंगित भयो ।

“अवस्था हेर्ने लायकको थिएन । सबै दर्शकको अबस्था दयनिय थियो । कोही रोइकराई गरिरहेका थिए, कोही भाग्दै थिए । कुनै ठुलो युद्धमा विना सस्त्रअस्त्र लडिरहेका र भागि रहेका सर्वधारण भकाभक मुर्छा पर्न लागेको जस्तो दुखलाग्दो क्षण थियो । बज्राचार्यले अखबार नेपाललाई सुनाए ।

खेलका मुख्य अतिथी राज्य सभा स्थायी समितिका सभापती अनिर रुद्र प्रसाद सिंह थिए । घटना लगतै घाइते ओसार्न उनको गाडी मागियो । तर माथिको आदेश फर्कदा उपलव्ध गराउन सकेनन् । उनको गाडीमा पनि तोडफोड भयो । हावाहुरी चलेपछि पनि केही घण्टा माहौल दर्दनाक देखियो ।

घटनाको समयमा खेलकुद मन्त्रीको जिम्मेबारीमा केशर बहादुर बिष्ट थिए । उनले नैतीकताको आधारमा राजिनामा दिए । प्रतियोगिता संयोजक बज्राचार्यले पनि राजिनामा दिए ।

अखिल नेपाल फुटबल संघ (एन्फा) को अध्यक्ष कमल थापा थिए । महासचिव टिकाराम शाही थिए । उनीहरु ठुलो शोकमा परे । राखेप सदस्य सचिव स्वर्गीय शरद चन्द्र शाह थिए । उनले लामो समय सम्म दुख पोखेको स्मरण छ बज्राचार्य सँग ।

बज्रचार्य भन्छन् “३५ हजार हाराहारीमा दर्शक र भनायक दुर्घटनामा परे । सम्झँदा अझै भक्कानो फुट्छ ।” “खेल सुरु हुनु अघिनै मौसम सफा थिएन । २० मिनेट पछि आँधि हुरीले खेल बिथोल्यो । मैदानमा बल गुड्न छाडेपछि रेफ्रिले खेल रोके । केहीबेर पछि अशिनाका ठुलाठुला डल्ला झरे । एकैपटक सबै दर्शकको ध्यान बिथोलियो । सबै भाग्ने सोच्न थाले । र दुर्घटनामा परे ।” बज्राचार्यको कालो स्मरण छ ।

उनका अनुसार रंगशालाका सबै ढोका खोलेको भए अझै धेरै हाताहत हुन सक्थ्यो । बज्रचार्यले घटना लगतै फुटबलमा कहिलै नफर्किने अप्रत्यासित निर्णय गरे । यो घटना विश्व फुटबल इतिहासकै कालो दिन हो ।

घटना अघि देखिनै रंगशालाको पुर्न निर्माण जारी थियो । कतिपय प्रत्यक्षदर्शिका अनुसार निर्माणाधिन रंगशालामा धेरैको संख्यामा दर्शक जानु पनि दुर्घटनाको कारण हो । यस्तै धेरैले उपचारको अभावमा पनि ज्यान गुमाए ।

घटनाको आज ३२ बर्ष पुरा भएको छ । नेपाली फुटबलको कालो दिनको रुपमा दर्ज भएको यो दिनले अझै धेरै फुटबल प्रेमी र दर्शकको मन कुँडिन्छ । घटनाको बारेमा सम्झने धेरैले खेलकुदमा पूर्वतयारीको अभाव र दर्शक व्यवस्थापनमा खासै ध्यान नदिनुनै घटनाको मुख्य कारण ठान्ने गरेका छन् ।