अखबार नेपाल ट्रेन्डिङ

काठमाडौं: मुलुकको राष्ट्रपति बन्न फागुन १३ गते शनिबार मनोनयन दर्ता हुँदैछ । तर, कुन दलले राष्ट्रपति पाउने र उम्मेदवार को हुने भन्ने टुंगो अझै छैन ।

राष्ट्रपतिका लागि फागुन २५ गते निर्वाचन हुँदैछ । संघीय संसद्का दुवै सदन (प्रतिनिधिसभा र राष्ट्रियसभा) का सांसद र प्रदेशसभाका सदस्यले मात्रै मतदान गर्न पाउँछन् । अर्थात्, दलीय समीकरण अनुसार राष्ट्रपतिमा को जित्ने/को हार्ने भन्ने पहिल्यै अनुमान गर्न सकिन्छ । त्यसैकारण पनि दलहरू आआफ्ना पक्षमा बहुमत जुटाउन प्रयत्नरत छन् ।

प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’ र एमाले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीबीच भावि राष्ट्रपतिबारे दर्जनौं पटक छलफल र भेटवार्ता भइसकेका छन् । प्रधानमन्त्री दाहाल राष्ट्रपति राष्ट्रिय सहमतिबाट चुनिनु पर्ने पक्षमा छन्, भने ओली पुस १० को सहमति अनुसार एमालेकै भागबाट राष्ट्रपति निर्वाचित गर्नुपर्ने अडानमा छन् ।

एमाले नेताहरूका अनुसार, पुस १० गते प्रचण्डलाई प्रधानमन्त्री बनाउँदा एमालेबाट राष्ट्रपति बनाउने ‘भद्र’ सहमति भएको थियो । तर, पुस २६ मा कांग्रेसले पनि प्रधानमन्त्रीमा दाहाललाई विश्वासको मत दिएपछि राजनीतिले नयाँ मोड लिएको थियो । कांग्रेसले विश्वास मत दिएपछि प्रधानमन्त्री प्रचण्डसहित माओवादी केन्द्रका नेताहरूका बोली फेरिन थालेका हुन् ।

सभामुख लिइसकेको एमालेको भागमा राष्ट्रपति पनि परे एमालेले ‘सत्ता कब्जा’ डर र त्रास माओवादीलाई छ । कांग्रेसका नेताहरूले विगतमा नेकपा हुँदाको अवस्थालाई फर्केर हेर्न माओवादी नेताहरूलाई स्मरण गराइरहेका छन् ।

माओवादी केन्द्रले साझा उम्मेदवारको विषयलाई सार्वजनिक रूपमा नै बहसमा नै ल्याएको छ । तर, यो विषयमा एमाले मौन नै देखिएको छ । कुनै विषयमा तत्काल प्रतिक्रिया दिइहाल्ने एमालेका अध्यक्ष ओली राष्ट्रपतिको विषयमा कम नै बोलिरहेका छन् । ओलीले एमालेले उठाएको उम्मेदवार नै राष्ट्रपति बन्ने मात्रै बताइरहेका छन् ।

माओवादी राष्ट्रपतिको सर्वस्वीकार्यको खोजीमा छ । सकेसम्म माओवादी केन्द्रको रणनीति भनेको एमाले र कांग्रेस दुवैलाई समान दूरी राख्ने देखिएको छ । पछिल्लो समयमा प्रचण्ड र ओलीको भेटवार्ता बाक्लिएका छन् । कांग्रेस र माओवादी केन्द्रका दोस्रो तहका नेता पनि उतिकै गृहकार्यमा छन् ।

हाल प्रतिनिधिसभामा २७४ सदस्य छन् । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका अध्यक्ष रवि लामिछानेको सांसद् पद खारेज भएकाले एक पद रिक्त छ । राष्ट्रियसभामा ५९ जना सदस्य छन् । संघीय संसद्को ३३४ मध्ये ३३३ कायम छन् । संघीय सांसदको मतभार २६ हजार ३ सय ७ हाल छ ।

संघीय संसद्को जम्मा मतभार भने २६ हजार ३८६ हो । प्रदेशसभामा ५५० छ । जसको मतभार २६ हजार ४ सय हुन्छ । राष्ट्रपतिको निर्वाचनका लागि जम्मा मतभार ५२ हजार ७७६ छ । जसको बहुमत २६ हजार ३८९ हुन्छ । राष्ट्रपति निर्वाचित हुन पाँच प्रतिशत मत ल्याउनै पर्ने संवैधानिक व्यवस्था छ ।

अन्तर्राष्ट्रिय चासो

पछिल्ला समयमा राष्ट्रपति निर्वाचनमा भारत, चीन, अमेरिकादेखि युरोपियन युनियनको चासो देखिएका छन् । उनीहरूको नेपाल आगमन बढेको छ ।

भारतीय विदेश सचिव विनयमोहन क्वात्रा राष्ट्रपतिको निर्वाचनको पूर्वसन्ध्यामा नेपाल आउनुलाई अर्थपूर्ण रूपमा हेरिएको छ । धेरैले क्वात्रा राष्ट्रपति निर्वाचनका लागि भारतीय संस्थापन पक्षको सन्देश लिएर आएको विश्लेषण गरेका छन् । क्वात्राले सबै दलका शीर्ष नेतालाई भेटेका छन् ।

बेलायतका रक्षामन्त्री डा. एन्ड्रुयु मोरिसन, युरोपियन युनियनकी कमिसनर जुट्टा उर्पिलइनेन पनि यहीबीचमा नेपाल आए । चिनियाँ राजदूतको सक्रिय बढेको छ । शक्ति राष्ट्र पनि आफू अनुकूलको राष्ट्रपति बनाउन दौडधुप गरिरहेको यसले देखाउँछ ।

को–को छन् चर्चामा ?

राष्ट्रपतिका लागि एमालेबाट वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेल, उपाध्यक्ष सुवासचन्द्र नेम्वाङ, अष्टलक्ष्मी शाक्य, युवराज ज्ञवालीदेखि डोरमणि पौडेल, विष्णु रिमाल, गोमा देवकोटासम्मको नाम चर्चामा छ । पोखरेल दुई-दुई पटक एमालेका महासचिव पनि भइसकेका छन् । यो पटक भने उनी काठमाडौं ५ बाट कांग्रेसका युवा नेता प्रदीप पौडेलसँग पराजित भएका थिए ।

नेम्बाङको नाम निर्वाचन यता नै राष्ट्रपतिका लागि चर्चामा छ । उनी इलाम २ वटा निर्वाचित सांसद हुन् । उनी संविधानसभाका अध्यक्ष र सभामुख भइसकेका व्यक्ति हुन् । शाक्य बागमती प्रदेशकी पूर्वमुख्यमन्त्री हुन् । यो पटक शाक्य कहीँबाट चुनाव लडिनन् । यस्तै एमाले अध्यक्ष ज्ञवालीको नाम पनि चर्चामा छ ।

शाक्य र ज्ञवाली लामो समयसम्म माधव नेपाल समूह थिए । तर, पार्टी विभाजनका बेला उनीहरू ओलीसँगै बसे । पौडेल पनि बागमती प्रदेशमा पूर्वमुख्यमन्त्री हुन् । एमालेका उपमहासचिव रिमाल ओलीका सबैभन्दा विश्वास पात्र हुन् । निर्वाचनमा कतै उम्मेदवार नबनेर रिमालले पार्टीको डिजिटल प्रचार अभियानलाई नमुना नै बनाएका थिए । एमालेले कसलाई बनाउने भन्ने बताएको छैन ।

त्यस्तै कांग्रेसबाट वरिष्ठ नेता रामचन्द्र पौडेल, कृष्णप्रसाद सिटौला, गोपालमान श्रेष्ठ, मानबहादुर विश्वकर्मा लगायतको नाम चर्चामा छन् । राष्ट्रपतिको अभिलासामा नै पौडेल देउवानजिक भएका हुन् । अघिल्लो पाँचदलीय गठबन्धनको नेतृत्व गरेको हिसाबले उनको दाबीलाई त्यही बेलादेखि स्वभाविक रूपमा हेरिँदै आएको हो ।