अखबार नेपाल ट्रेन्डिङ

साढे चार वर्षमा गरेको विकास निर्माणका साथै आर्थिक तथा सामाजिक विकासको बारेमा केन्द्रीत रहेर सन्तोष ढुंगेलले उमाकुण्ड गाउँपालिकाका अध्यक्ष शेरबहादुर सुनुवारसँग गरेको कुराकानी :

– विकास निर्माणका कार्यहरू के कसरी भइरहेका छन् ?

निर्वाचनको बेला पार्टीको तर्फबाट जारी गरिएको घोषणापत्र र प्रतिबद्धता अनुसार काम भइरहेको छ । सडक, विद्युत्, खानेपानी, शिक्षा, स्वास्थ्य लगायतका काम गरिरहेका छौं ।

– निर्वाचनको बेला नागरिकसँग गरिएको वाचाहरू सबै पूरा भए ?

जनतासँग गरिएका प्रतिबद्धताको ७० प्रतिशत काम सम्पन्न भएका छन् । भोट माग्ने क्रममा शिक्षा, स्वास्थ्य, सडक, खानेपानी र विद्युत्को क्षेत्रमा काम गर्ने प्रतिबद्धता गरेका थियौं । सोही अनुसारको काम भएको छ ।

– विकास निर्माणको काम गर्ने क्रममा के, कस्ता अवरोधहरू आए ?

रामेछापको आठ स्थानीय तहमध्ये उमाकुण्ड भौगोलिक रूपमा विकट छ । विकास निर्माणमा धेरै बजेट आवश्यक हुन्छ । भौगोलिक विकटताको कारण घरबस्तीहरू टाढाटाढा छन् । तर यो गाउँपालिकामा विकास बजेट कम आउँदा समस्य भएको छ ।

– सडकको अवस्था कस्तो छ ?

विकास निर्माणमा साझा धारणा बनाएर काम गरिरहेका छौं । गाउँपालिकाको केन्द्रलाई मध्यनजर गरी, सातवटै वडामा हिउँदभरि यातायात चल्ने बनाएका छौं । सदरमुकाम मन्थलीबाट गाउँपालिका आउने मुख्य सडकको डीपीआर गरेर कालोचौतारादेखि सिँगटीसम्म कालोपत्रेको काम भइरहेको छ ।

– हालसम्म कति वटा ऐन तथा कानुनहरू बनाउनुभयो ?

ऐन, कानुन र कार्यविधि गरी ५३ वटा बनाएका छौं । संघ र प्रदेशले कानुन बनाउन ढिला गर्दा स्थानीय तहको साझा अधिकारका विषयमा कानुन बाझिएकाले हामीले आफ्नो अधिकार प्रयोग गर्न पाएनौं । जसका कारण गाउँपालिकाभित्र रहेका प्राकृतिक स्रोत, साधन र आवश्यक कर्मचारी व्यवस्थापनका लागि समेत समस्या भयो । जसका कारण पालिकाले गर्ने कार्यसम्पादनमा समेत कठिन भएको छ ।

पर्यटनलाई हामीले दुई तरिकाले हेरेका छौं । पहिलो, धार्मिक, पौराणिक, पुरातात्विक र दोस्रोमा आकर्षक दृश्यहरूमार्फत पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने । ताँबेडाँडालाई पर्यटकीय क्षेत्रका रूपमा विकास गर्ने उद्देश्यले भौतिक संरचना निर्माणका लागि ठेक्का लागेर काम अगाडि बढिसकेको छ । पौराणिक र पुरातात्विक महत्व बोकेको उमातीर्थ पनि उमाकुण्ड गाउँपालिकामै पर्छ । आन्तरिक र बाह्य पर्यटक भित्र्याउन सकिएमा उमाकुण्ड गाउँपालिकालाई आर्थिक रूपमा समृद्ध बनाउन सकिने छ ।

– कृषिमा गाउँपालिकाको योजना के छ ?

उमाकुण्डलाई समृद्ध बनाउने तीनवटा आधारहरू तय गरिएका छन् । जल, जमिन र पर्यटन यी गाउँपालिकाका मुख्य स्रोतहरू हुन् । जल, जमिन र पर्यटनको माध्यमबाट यहाँको नागरिकलाई आर्थिक रूपमा सम्पन्न बनाउन सकिन्छ । सोही आधारमा योजना बनाएका छौं। उद्देश्य पूरा गर्न पहिलो आवश्यकता सडक भएकाले बितेका तीन वर्ष सडकलाई प्राथमिकतामा राखेर बजेट पूर्वाधारमा खर्च गरियो । चालू आर्थिक वर्षमा कृषि र पशुपालनलाई प्राथमिकतामा राखेका छौं । अनुदान टाठाबाठाहरूले लिने तर काम नगर्ने भएकाले गाउँपालिका आफैले अनुगमन गरी वास्तविक कृषक पहिचान गरेर मात्र अनुदान दिने व्यवस्था मिलाएका छौं ।

– पर्यटन प्रवर्द्धनका लागि गाउँपालिकाले के काम गरिरहेको छ ?

पर्यटनलाई हामीले दुई तरिकाले हेरेका छौं । पहिलो, धार्मिक, पौराणिक, पुरातात्विक र दोस्रोमा आकर्षक दृश्यहरूमार्फत पर्यटकलाई आकर्षित गर्ने । ताँबेडाँडालाई पर्यटकीय क्षेत्रका रूपमा विकास गर्ने उद्देश्यले भौतिक संरचना निर्माणका लागि ठेक्का लागेर काम अगाडि बढिसकेको छ । पौराणिक र पुरातात्विक महत्व बोकेको उमातीर्थ पनि उमाकुण्ड गाउँपालिकामै पर्छ । आन्तरिक र बाह्य पर्यटक भित्र्याउन सकिएमा उमाकुण्ड गाउँपालिकालाई आर्थिक रूपमा समृद्ध बनाउन सकिने छ ।

– उमाकुण्डलाई बजेट विनियोजनमा संघ र प्रदेश सरकार विभेद गरेको हो ?

विभेद गरेकै हो । सुरुदेखि नै मैले संघ, प्रदेश र सम्बन्धित निकायको ध्यानाकर्षण गराउँदै आएका छौं । दुर्गमको हिसाबले प्रशासनिक रूपमा पनि उमाकुण्ड वर्ग ‘क’मा परेको छ । बजेट विनियोजन गर्ने मापदण्डहरू छन् । सूचांकको आधारमा हामीसँग जनसंख्या कम छ । भूगोलको आधारमा हामीले पाँच प्रतिशत मात्रै बजेट पाउँछौं भने जनसंख्याको आधारमा ८० प्रतिशत । विकटमा रहेका बस्तीमा सडक, पानी, बत्ती, शिक्षा र स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउन बढी खर्च लाग्ने भएकाले सूचांक संशोधन गरी विकट ठाउँलाई बजेटमा प्राथमिकता दिनुपर्छ भनेर सम्बन्धित निकायमा सुझाव पेस गरें तर कार्यान्वयन भएन ।

– प्रशासनिक भवन निर्माणमा ढिलाइ हुनुको कारण के हो ?

कोभिडको कारण धेरै विकास निर्माणको कामहरू अवरुद्ध हुन पुग्यो। हामी निर्वाचित भएलगत्तै प्रिफ्याब भवन निर्माण गर्‍र्यौं । त्यहीबाट कार्यसम्पादन भइरहेको छ । पक्की भवन निर्माणका लागि ठेक्का लगाएर काम आगाडि बढिसकेको छ । सातवटै वडा कार्यालय भवनहरू बनिसकेको छ । दुई वटा अस्पतालहरू गाउँपालिकामा ५ शैय्या र बाम्तीमा १० शैय्याको बन्दैछ। पूर्वाधार निर्माणको काम निरन्तर अगाडि बढिरहेको छ ।

– गाउँपालिकाले बजेट विनियोजन कुन विधिबाट गर्छ ?

आवश्यकताको आधारमा बजेट विनियोजन गर्नुपर्ने हो । जनप्रतिनिधि, कर्मचारी, राजनीतिक दल र नागरिक अगुवा सबैको सोच सकारात्मक नभएसम्म राम्रो गर्छु भनेर मात्र नहुँदो रहेछ । विकास क्रमशः हुने कुरा हो । तर विकास निर्माणको कामलाई चाँडै सम्पन्न गर्न सकियो भने सार्थकता हुन्छ । मैले भन्ने गरेको छु, एउटा चामत्कारिक विकास र अर्को क्रमिक विकास । क्रमिक हुने विकास हुँदै जान्छ तर हामी चमत्कारिक विकास गर्ने भनेर आएका हौं । चामत्कारिक विकासका लागि जनप्रतिनिधि, राजनीतिक पार्टी कर्मचारी सबैमा केही गर्नुपर्छ भन्ने सोच भएन भने गाउँपालिका अध्यक्षले मात्रै चाहेर नहुने रहेछ । अनौठो समस्या झेलिरहेका छौं । वडा, जनसंख्या र भूगोलका आधारमा बजेट विनियोजन गरेका छौं ।

हाम्रो एउटै मात्र लक्ष्य छ, जनतालाई जसरी पनि धनी बनाउने । कृषि, पर्यटन र जलविद्युत्लाई उपयोग गरेर यहाँको जनतालाई आर्थिक रूपमा सम्पन्न बनाउन सकिन्छ । चालू आर्थिक वर्षदेखि हाइड्रोपावरबाट रोयल्टीबापत ५ करोड पैसा आउँदै छ । आगामी दुई वर्षपछि उमाकुण्ड गाउँपालिकाले २० करोड बजेट प्राप्त गर्दैछ । त्यो बजेटमार्फत पाँच वर्षमै यहाँको  जनतालाई आर्थिक रूपमा सम्पन्न बनाउन सकिन्छ ।

– गाउँपालिका अध्यक्ष भएर पनि सरकारी गाडी चढ्नु भएन किन ?

म निर्वाचित हुँदा गाउँपालिकाका सबै ठाउँमा मोटरबाटो पनि पुगेको थियो । अर्को कुरा मानिसले चाह्यो भने हिँडेर पनि जनतालाई सेवा दिन सकिन्छ । उमाकुण्ड गाउँपालिकाले गाडी किन्न सक्दैन, गाडी किन्ने पैसाले सडक निर्माण गर्छौं भनेर निर्वाचन आयोगका सचिवसँग कुरा गरेको थिएँ । र, गाडी उपलब्ध गराउने कुरा पनि भएको थियो । अहिले मन्त्रालयबाट टोयटा गाडी उपलब्ध भएको छ । यो गाडी पनि मैले त नलिने भनेको थिएँ। तर प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतले सम्झौता गरिसक्नु भएको रहेछ । गाडी लिन मन्त्रालयबाट बारम्बार फोन आएपछि एउटा गाडी ल्याएका छौं । अब हाम्रो कार्यकाल चार महिना बाँकी छ । यो गाडी आएदेखि मैले कति दिन चढेँ, तेल कति खर्च भयो, सबै रेकर्ड राखेर सार्वजनिक गर्नेछु । पहिला त भत्ता पनि लिएको थिइनँ । सार्वजनिक व्यक्ति भएको र मेरो आम्दानीको स्रोत केही नभएकाले पछिल्लो समय भत्ता चाहिँ लिएको छु । त्यो बाहेक सेवासुविधा लिएको छैन । भोलि पनि यहीं राजनीतिक गर्ने हो । मेरो कार्यकाल सकिएपछि म पुरानै हैसियतमा फर्किने हो । त्यही भएर सुविधा नलिएको हो ।

– विकासका अरू केही काम ?

उमाकुण्ड गाउँपालिकामा भौतिक पूर्वाधारको काम सकिएको छ। सडक पालिकाको सबै ठाउँमा पुगिसकेको छ । यही माघभित्र गाउँपालिकाको सबै घरधुरीमा बिजुली बत्ती बल्दैछ । खानेपानी प्रत्येक घरमा पुग्दैछ । खानेपानीका लागि तीन करोड रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरेका छौं । शिक्षक कम भएको विद्यालयमा गाउँपालिकाले शिक्षकको व्यवस्था गरेको छ । गाउँपालिकामा दुईवटा स्वास्थ्य अस्पताल निर्माण गरेका छौं । स्वास्थ्यकर्मीको दरबन्दी निर्धारण गरेर जनशक्ति माग भइसकेको छ । व्यवस्थापन बाहेक पूर्वाधार निर्माणको लागि अब बजेट विनियोजन गर्नु पर्दैन । जबसम्म हामीले जनतालाई आर्थिक रूपमा सम्पन्न बनाउन सक्दैनौं, तबसम्म भौतिक पूर्वाधार विकासले मात्र केही हुँदैन ।

– अन्तमा, भन्नुपर्ने केही छ ?

हाम्रो एउटै मात्र लक्ष्य छ, जनतालाई जसरी पनि धनी बनाउने । कृषि, पर्यटन र जलविद्युत्लाई उपयोग गरेर यहाँको जनतालाई आर्थिक रूपमा सम्पन्न बनाउन सकिन्छ । चालू आर्थिक वर्षदेखि हाइड्रोपावरबाट रोयल्टीबापत ५ करोड पैसा आउँदै छ । आगामी दुई वर्षपछि उमाकुण्ड गाउँपालिकाले २० करोड बजेट प्राप्त गर्दैछ । त्यो बजेटमार्फत पाँच वर्षमै यहाँको  जनतालाई आर्थिक रूपमा सम्पन्न बनाउन सकिन्छ । वित्तीय अनुदान १२ करोड आउँछ भने दुई वर्षपछि हाम्रो आन्तरिक स्रोत २० करोड हुन्छ । आउने जनप्रतिनिधिले सडक, बत्ती, स्वास्थ्य, शिक्षा र भौतिक पूर्वाधारको क्षेत्रमा व्यवस्थापन बाहेक बजेट विनियोजन गर्नु पर्दैन । दल, कर्मचारी, नागरिक समाज सबै एकताबद्ध भएर लाग्ने हो भने आगामी पाँच वर्षमा ‘समृद्ध उमाकुण्ड, सुखी उमाकुण्डवासी’ बनाउन सकिन्छ ।

अन्नपूर्णपोष्टबाट: