अखबार नेपाल ट्रेन्डिङ

काठमाडौं: नेकपा एमालेको ११औँ महाधिवेशनबाट अध्यक्षमा केपी शर्मा ओली तेस्रो कार्यकालका लागि विजयी भएका छन् । ओलीका प्रतिद्वन्द्वी ईश्वर पोखरेललाई १०९९ मतले पराजित गर्दै ओलीले एमालेको अध्यक्षमा तेस्रो कर्यकालका लागि निर्वाचित भएका हुन । उनले १६६३ मत प्राप्त गर्दा ईश्वर पोखरेलले ५६४ मत ल्याए । महासचिवमा शंकर पोखरेलले दोस्रो पटक जितेका छन । प्रतिद्वन्द्वी सुरेन्द्र पाण्डेलाई २२९ मतले हराउँदै पोखरेलले एमाले महासचिवमा दोस्रो कार्यकालका लागि निर्वाचित भए । पोखरेलले १२२८ मत ल्याउँदा पाण्डेले ९९९ मत ल्याए ।

यस्तै एमालेको उपाध्यक्षमा पृथ्वीसुब्बा गुरुङ, विष्णु प्रसाद पौडेल, रामबहादुर थापा ‘बादल’, गोकर्ण राज विष्ट र रघुजी पन्त निर्वाचित भए । उपाध्यमा पोखरेल प्यानलबाट विष्ट निर्वाचित भए । चार उपाध्यक्षमा अध्यक्ष ओली प्यानलका उम्मेदवार विजयी भए । एमालेको उपमहासचिवमा पनि ओली प्यानलको दवदवा रह्यो । उपमहासचिवमा ओली प्यानलाक लेखराज भट्ट, रघुवीर महासेठ निर्वाचित हुँदा पोखरेल प्यानलबाट योगेश भट्टराई विजयी भए । एमालेको ९ सचिवमा भने ओली प्यानलले क्लिन स्विप गरे । सचिवमा महेश वस्नेत, पद्याकुमारी अर्याल, छविलाल विश्वकर्मा, शेरधन राई, खगराज अधिकारी, हिक्मत कार्की, यमलाल कँडेल, राजन भट्टराई र भानुभक्त ढकाल निर्वाचित भए ।

पार्टी राजनीति फाफेका ओलीलाई सत्ता फापेन

बुवा मोहनप्रसाद ओली र आमा मधु ओलीका छोराका रूपमा २००८ साल फागुन ११ गते तेह्रथुमको साविक इवा गाविसमा केपी ओलीको जन्म भएको थियो । ओली बाल्यकालमै परिवारसँगै झापा झरे । जहाँबाट उनको राजनीतिक यात्रा सुरु भयो । उनले झापाबाट जसरी राजनीतिक यात्रा सुरु गरेका थिए, काठमाडौँ पस्दा त्यसको सैद्धान्तिक धरातलमा केही परिवर्तन भइसकेको थियो । पार्टी नेतृत्वमा पुग्दा त पार्टीको सिद्धान्त र केपी ओलीको चरित्रमै धेरै फरक परिसकेको थियो ।

पार्टीभित्र उनको एकता र संघर्षको लाइन पनि एकनासको रहेन । झापा आन्दोलनको बेला उनी नेतृत्वका लागि सीपी मैनाली र राधाकृष्ण मैनालीसँग संघर्षमा थिए । तर, अचानक आन्दोलनबाट पलायन भए । मदन भण्डारीको उदयपछि उनी भण्डारीका निकटतम सहयोगी रहे । भण्डारीको निधनपछि महासचिव बनेका माधव नेपालका निकट सहयोगी भएर निस्किए ।

पछि माधव नेपालसँग उनको संघर्ष भयो । यो संघर्ष अन्तत पार्टी विभाजनसम्मको तहमा पुगेको छ । तर, नेतृत्वका लागि पहिलो पटक प्रयास गर्दा उनको प्रतिस्पर्धा झलनाथ खनालसँग भयो । जहाँ ओली पराजित भए । ओली दोस्रो पटक भने माधव नेपाललाई पराजित गर्दै नेतृत्वमा पुगे । महाधिवेशनबाटै लगातार दुई पटक नेतृत्वमा पुग्ने उनी मदन भण्डारी र माधव नेपालपछि एमालेका तेस्रो नेता बनेका छन् । दशौँ महाधिवेशनअघि ओलीका पुराना प्रतिष्पर्धी माधव नेपाल र झलनाथ खनाल दुवै एमालेबाट बाहिरिएकाले यसपटक उनलाई अध्यक्षमा निर्वाचित हुन कुनै सकस भएन । ओली नवौँ र दशौँ महाधिवेशनबाट अध्यक्ष निर्वाचित भए । आठौँ महाधिवेशनबाट एमाले बहुपदीय प्रणालीमा गएदेखि नै अध्यक्ष पद कार्यकारी पद भएको छ ।

मदन भण्डारी तत्कालीन नेकपा मालेको चौथो महाधिवेशन र एमाले बनेपछिको पाँचौँ महाधिवेशनबाट महासचिवमा लगातार निर्वाचित भएका थिए । छैटौँ र सातौँ महाधिवेशनबाट माधवकुमार नेपाल लगातार महासचिव निर्वाचित भए । सातौँ महाधिवेशनसम्म महासचिव नै शक्तिशाली कार्यकारी पद थियो । मदन भण्डारी र माधव नेपाल दुवै पटक निर्विरोध महासचिव भएका थिए । उनी तीन पटक नेपालको प्रधान मन्त्री बने । विसं २०७२ असोज २४ गते नेपालको ३८औँ प्रधानमन्त्रीको रूपमा निर्वाचित भएका ओली ९ महिना सत्तामा रहे । त्यसबेला भारतले लगाएको नाकाबन्दीमा अडान राख्न सकेकाले उनको प्रशंसा हुने गरेको छ । त्यस्तै २०७४ फागुन ३ मा उनी दोस्रो पटक प्रधान मन्त्रीमा नियुक्त भए । तर करीव दुई तिहाइको बहुमत प्राप्त दल नेकपाका तर्फबाट प्रधानमन्त्री भएका उनले दुईपटकसम्म प्रतिनिधिसभा भंग गर्ने असफल प्रयास गरे । दोस्रोपटक गरेको संसद विघटन अस्वीकृत गर्दै सर्वोच्च अदालतले शेरबहादुर देउवालाई प्रधानमन्त्री बनाउन परमादेश जारी गरेसँगै उनी पदबाट बहिर्गमन भए । यस्तै, २०८१ असारमा तेस्रा पटक प्रधानमन्त्री नियुक्त भएका ओलीको यो कार्यकाल पनि सुखद रहेन । भदौ २३ र २४ गते भएको जेन जी आन्लोलन पछि पदच्यूत भए ।

झापा आन्दोलन र ओली

२००८ सालमा तेह्रथुमको इवामा जन्मिएका ओली २०२० सालमा बसाइँ सरेर झापा झरेका थिए । उनी २०२३ सालमा माक्र्सवादी अध्ययन दलको सदस्य भए । २०२५ सालमा कम्युनिस्ट पार्टीको पूर्णकालीन सदस्य बने भने २०२६ सालमा पार्टी सदस्य पाए । त्यही साल उनी पहिलो पटक गिरफ्तारीमा परे । २०२६ देखि २०३० सालसम्ममा उनको जेल पर्ने र छुट्ने क्रम चलिरह्यो । त्यो अवधिमा उनी करिव १० पटक गिरफ्तार भएका थिए ।

२०२७ सालबाट उनले भूमिगत जीवन सुरु गरे । झापा जिल्ला कमिटीले विद्रोह गरेर स्वतन्त्र संगठनका रूपमा झापा आन्दोलन सुरु गर्दा ओली पनि सदस्य थिए । त्यतिबेला कम्युनिस्ट पार्टी छिन्नभिन्न थिए । पुष्पलालको कम्युनिस्ट पार्टीबाट विद्रोह गरी सात प्रान्तीय कमिटीमध्येको एक पूर्वकोशी प्रान्तीय कमिटीले २०२७ सालदेखि स्वतन्त्र रूपमा काम गर्न थालेको थियो । उक्त प्रान्तीय कमिटीअन्तर्गतको झापा जिल्ला कमिटी भारतमा चारु मजुमदारको नेतृत्वमा चलेको सशस्त्र संघर्षको पक्षमा थियो । तर, पूर्वकोशी प्रान्तीय कमिटी विपक्षमा थियो । यहि विवादमा झापा जिल्ला कमिटी २०२८ सालमा पूर्वकोशी प्रान्तीय कमिटीबाट अलग भयो । उनीहरुले चारु मजमदार लाइनको नक्कल गर्दै ‘झापा संघर्ष’को सुरुवात गरेका थिए । त्यतिबेला उनीहरु ‘वर्गशत्रुको रगतबाट नरङ्गिएको हात कम्युनिस्टको हुन सक्दैन’ भन्थे ।

झापा संघर्षको सुरुवात गर्दा त्यसको नेतृत्वमा राधाकृष्ण मैनाली थिए । २०२८ साउनदेखि उनी झापा जिल्ला कमिटीको सचिव भएका थिए । तर, उनलाई क्षयरोग लागेपछि २०२९ साल साउनमा केपी ओली सचिव भए । करिब ६ महिनामा नै ओलीले नेतृत्व राम्रोसँग बहन गर्न नसकेको भनेर उनलाई हटाइयो । उनले सचिवको हैसियतमा एक पटक पनि बैठक राख्न सकेनन् । त्यही वर्ष फागुनदेखि सीपी मैनाली सचिव भए ।

झापा जिल्ला कमिटीले ‘वर्ग शत्रु सफाया’ अभियान चलाउन एक्सन कमिटी बनाएको थियो । उक्त एक्सन कमिटीमा राधाकृष्ण, सीपी, केपीसहित मोहनचन्द्र अधिकारी र रामनाथ दाहाल थिए । केपी ओली रामनाथ दाहालकै घरमा बस्थे । रामनाथ सम्पन्न व्यक्ति थिए । उनले ओलीलाई ‘धर्मपुत्र’ झैँ बनाएर राखेका थिए । तर, राजनीतिक रूपमा दुवै एउटै सोचका थिए र एउटै कमिटीमा काम गर्थे । रामनाथ दाहाल २०२४ सालमा चारपाने गाउँ पञ्चायतमा प्रधानपञ्चको उम्मेदवार भएर पराजित भएका थिए ।

२०२८ सालमा झापा विद्रोह सुरु भएपछि नौ जनाको हत्या भयो । अरु १३ जनाको हत्या प्रयास भएको थियो । राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्यसमेत भइसकेका धर्मप्रसाद ढकाल र उनका छोरा ज्ञानी ढकालको हत्या भएपछि भने झापालीहरूविरुद्ध प्रशासनले कडा कदम चाल्न थाल्यो । त्यति बेला रामनाथ दाहाल र केपी ओलीले सँगै घर छाडेर भूमिगत भएका थिए । केही दिनपछि परिवारको हालचाल बुझ्न जाँदा रामनाथ घरैबाट पक्राउ परे भने ओली उम्कन सफल भए । पक्राउ परेका रामनाथसहित नेत्र घिमिरे, वीरेन राजवंशी, नारायण श्रेष्ठ र कृष्ण कुइँकेललाई झापाबाट इलाम जेल सार्ने निहुँमा सरकारले २०२९ फागुन २१ गते सुखानीको जंगलमा पुर्याएर हत्या गर्यो ।

उनीहरूको हत्यापछि आतंकित भएर नै केपी ओली र मोहनचन्द्र अधिकारी झापाबाट भागेको राधाकृष्ण मैनालीले आफ्नो पुस्तक ‘नलेखिएको इतिहास’ मा उल्लेख गरेका छन् । अधिकारी त्यहाँबाट भागेर भारत पसेका थिए । ओली भने तीन महिनाजति मोरङमा लुकेर बसे । उनलाई माधव नेपालले लुकाएका थिए । त्यसपछि भारतको कानपुरमा रहेका अधिकारीसँग सम्पर्क भएपछि उनी पनि भारततिरै लागे । त्यसको केही महिनापछि नेपाल पस्ने क्रममा उनीहरु दुवैजना २०३० असोज २३ गते रौतहटको गौरबाट पक्राउ परे । त्यसपछि ओली लगातार १४ वर्ष र अधिकारी करिब १७ वर्ष जेल बसे ।