अखबार नेपाल ट्रेन्डिङ

दशै नेपालीहरुको एक महत्वपूर्ण सांस्कृतिक पर्व हो । यसले असत्यमाथि सत्यको विजय, अन्यायमाथि न्यायको विजय र अन्धकारमाथि प्रकाशको विजयको सन्देश दिन्छ । तर, कुनैपनि पर्वको महत्व त्यसको धार्मिक अनुष्ठान र परम्परामा मात्र सीमित हुँदैन । त्यसले समाजलाई कस्तो सन्देश दिन्छ, मानिसहरूबीचको सम्बन्धलाई कति आत्मीय बनाउँछ र सामाजिक जीवनलाई कति न्यायपूर्ण बनाउँछ भन्ने कुराले पनि त्यसको सार्थकता निर्धारण गर्छ ।

धर्म, संस्कृति र पर्वले मानिसलाई विभाजित गर्छ भन्ने छैन । कुनैपनि धर्म र पर्व आफैँले जात, वर्ण, वर्ग वा समुदायका आधारमा मानिसबीच विभेद गर्दैन । विभेदका पर्खाल मानिसले नै निर्माण गरेका हुन् । धर्म र संस्कृतिका नाममा स्थापित छुवाछुत, जातीय अहंकार, सामाजिक बहिष्करण र असमानताजस्ता विकृति मानवीय सोच र व्यवहारका उपज हुन् । पछिल्लो समय नेपालमा धर्मान्तर भइरहेको छ । यसको मुल कारण हिन्दु धर्मका केही व्यक्तिहरूको गैर जिम्मेवार छ । धर्मले कुनै विभेद नगर्ने सत्यलाई कुल्चेर त्यस्ता धर्मभिरूले समाजलाई धर्मको नाममा विभाजन गर्न खोजिरहेका छन् । धर्मको नाममा भइरहेको विभेद, अन्याय, अत्याचारलाई अन्त्य गर्ने अभियानमा जुट्ने हो भने धर्म यसै जोगिन्छ ।

त्यसैले तिनलाई धर्म वा संस्कृतिको अपरिहार्य अङ्ग मानेर स्वीकार गर्नुको सट्टा विवेक, समानता र मानवीय गरिमाका आधारमा पुनर्विचार गर्न आवश्यक छ । सभ्य र प्रगतिशील समाजको दायित्व परम्परालाई आँख चिम्लेर पछ्याउनु होइन, त्यसका सकारात्मक पक्षलाई संरक्षण गर्दै विभेदकारी मान्यता र व्यवहारलाई रूपान्तरण गर्नु हो । परम्पराप्रति सम्मान हुनु र परम्पराका नाममा हुने अन्यायलाई अस्वीकार गर्नु परस्पर विरोधी कुरा होइन, बरु यही विवेकपूर्ण दृष्टिकोणले संस्कृतिलाई जीवन्त, समावेशी र समयसापेक्ष बनाउँछ ।

दशै जस्ता चाडपर्व सबै नेपालीका साझा सांस्कृतिक सम्पदा बन्नुपर्छ । टीका, जमरा, आशीर्वाद र पारिवारिक भेटघाटका माध्यमबाट आत्मीयता बाँडिने यो अवसर जातीय विभेदको पुनरावृत्ति गर्ने होइन, त्यसलाई अन्त्य गर्ने माध्यम बन्नुपर्छ । कुनै व्यक्तिको जात, आर्थिक अवस्था, लैङ्गिक पहिचान वा सामाजिक पृष्ठभूमिका कारण उसलाई चाडपर्वको खुसीबाट वञ्चित गरिनु हुँदैन । सबैले समान सम्मान, अवसर र आत्मीयताका साथ पर्व मनाउन पाउने वातावरण निर्माण गर्नु नै यसको वास्तविक सामाजिक अर्थ हो । आजको आवश्यकता धार्मिक आस्था र सांस्कृतिक विविधताबीच द्वन्द्व सिर्जना गर्नु होइन, तिनलाई पारस्परिक सम्मान र सहअस्तित्वको आधारमा जोड्नु हो ।

आफ्नो धर्म र संस्कृतिलाई माया गर्दै अरूको आस्था र परम्पराको सम्मान गर्न सक्नु नै सभ्यताको परिचय हो । विविधतालाई विभाजनको कारण होइन, राष्ट्रिय एकताको शक्ति बनाउनुपर्छ । यस विजयादशमीमा हामी सबैले विभेद, घृणा, अहंकार र अन्धविश्वासका पर्खाल भत्काउने सङ्कल्प गरौँ । सामाजिक सद्भाव, समानता, एकता र भ्रातृत्वलाई जीवन व्यवहारमा उतारौँ । पर्वको खुसी सबैको साझा खुसी बनोस् र संस्कृतिले मानिसलाई जोड्ने काम गरोस्, छुट्याउने होइन । विजयादशमी २०८३ को हार्दिक मंगलमय शुभकामना ।