YouTube Link

रास्वपाको अग्नि परिक्षा सुरु, प्रहरी अनुसन्धान अनिश्चित

Facebook Link

काठमाडौं: राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सांसद खगेन्द्र सुनारसँग सम्बन्धित भनिएको विवादास्पद अडियो सार्वजनिक भएपछि राजनीतिक वृत्तमा तरङ्ग उत्पन्न भएको छ । एक महिलालाई अश्लील गालीगलौज गरेको, धम्की दिएको र रकमको विषयमा दबाब सिर्जना गरेको आरोपसहित अडियो सार्वजनिक भएपछि सुनारमाथि प्रश्न उठेका छन् । घटनालाई गम्भीर रूपमा लिएको रास्वपाले आन्तरिक छानबिन सुरु गरेको छ भने सुनारले अडियोमा सुनिएको आवाज आफ्नो नभएको र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) लगायतका प्रविधि प्रयोग गरेर आफूलाई फसाउन खोजिएको दाबी गरेका छन् । अडियोको सत्यता र त्यसमा सुनिएको आवाजको पहिचान भने स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भइसकेको छैन ।

 

अडियो सार्वजनिक भएपछि बढ्यो विवाद
जनआस्था साप्ताहिकको अनलाइन संस्करणमार्फत सार्वजनिक गरिएको अडियोमा एक पुरुषले महिलासँग अशोभनीय र अपमानजनक भाषामा कुराकानी गरेको, धम्की दिएको तथा आर्थिक लेनदेनसम्बन्धी विषय उठाएको सुनिने सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । अडियोमा महिलाको छोरालाई समेत मार्ने धम्की दिएको भनिएको छ । यसले महिलाको सम्मान, व्यक्तिगत सुरक्षा, सार्वजनिक पदमा रहेका व्यक्तिको आचरण र कानुनी जवाफदेहिताबारे बहस सिर्जना गरेको छ । यद्यपि, अडियोमा सुनिने आवाज सांसद सुनारकै हो भन्ने कुरा अहिलेसम्म प्राविधिक परीक्षणबाट पुष्टि भएको छैन । त्यसमा संवाद गर्ने महिला को हुन्, कुराकानी कहिले र कुन परिस्थितिमा भएको हो तथा सार्वजनिक सामग्री सम्पादित छ वा छैन भन्ने प्रश्नसमेत अनुत्तरित छन् ।

 

‘एआई प्रयोग गरेर फसाउन खोजियो’
सुनारले सामाजिक सञ्जालमार्फत सार्वजनिक गरेको भिडियोमा आफूमाथि लगाइएका आरोप अस्वीकार गरेका छन् । उनले सार्वजनिक अडियोमा आफ्नो संलग्नता नरहेको दाबी गर्दै एआईलगायतका प्रविधिको प्रयोगबाट बनावटी सामग्री तयार पारेर आफ्नो छवि बिगार्न खोजिएको बताएका छन् । उनले आफूमाथि निष्पक्ष र गम्भीर छानबिन गर्न आग्रह गर्दै अनुसन्धानमा सहयोग गर्न तयार रहेको बताएका छन् । अपराध वा गलत काम गरेको प्रमाणित भए कानुनअनुसारको कारबाही भोग्न तयार रहेको उनको भनाइ छ ।

 

सुनारले आफूलाई निशाना बनाइएको दाबी गरे पनि अडियो एआईबाट बनाइएको हो वा होइन भन्ने विषय प्राविधिक परीक्षणबिना निश्चित गर्न सकिँदैन । अर्कोतर्फ, अडियो सार्वजनिक भएको आधारमा मात्र त्यसलाई वास्तविक र प्रमाणित संवाद मान्न पनि मिल्दैन । त्यसैले उनको खण्डन र अडियो सार्वजनिक गर्ने पक्षका दाबी दुवैलाई प्रमाणका आधारमा परीक्षण गर्नुपर्ने देखिन्छ ।

 

रास्वपाद्वारा आन्तरिक छानबिन
आरोप सार्वजनिक भएपछि रास्वपाले विषयलाई गम्भीर र संवेदनशील भन्दै केन्द्रीय अनुशासन आयोगलाई तत्काल छानबिन अघि बढाउन निर्देशन दिएको छ । पार्टीका महामन्त्री विपिनकुमार आचार्यले जारी गरेको विज्ञप्तिमा पार्टीका सदस्य वा जनप्रतिनिधिमाथि लाग्ने महिलामाथिको दुव्र्यवहार, पदीय मर्यादाको उल्लङ्घन र सम्भावित फौजदारी कसुरसम्बन्धी आरोपलाई सामान्य रूपमा लिन नसकिने उल्लेख गरिएको छ ।

 

छानबिन निष्कर्षमा नपुग्दासम्म सुनारलाई सार्वजनिक पदको हैसियतमा औपचारिक कार्यक्रममा सहभागी नहुन निर्देशन दिइएको थियो । असोज २८ मा प्रकाशित कान्तिपुर दैनिकको विवरणअनुसार उनलाई सांसद तथा पार्टीको केन्द्रीय सदस्यका रूपमा जिम्मेवारी निर्वाह नगर्नसमेत निर्देशन दिइएको छ । रास्वपाको अनुशासन आयोगले घटनासँग सम्बन्धित प्रमाण संकलन थालेको र अडियोको सत्यता परीक्षण गरेर निष्कर्षमा पुग्ने जनाएको छ । आयोगका उपप्रमुख हरिचन्द्र भट्टराईले उपलब्ध प्रमाणहरूको सत्यापनपछि निष्कर्ष सार्वजनिक गर्ने बताएका छन् । पार्टीले राज्यका अनुसन्धान निकायबाट हुने अनुसन्धानमा पनि सहयोग गर्ने जनाएको छ ।

 

पार्टीको यो कदमले आरोपको छानबिन गर्ने प्रतिबद्धता देखाए पनि आन्तरिक छानबिन मात्र पर्याप्त हुन्छ कि हुँदैन भन्ने प्रश्न उठेको छ । आरोपको प्रकृति, सम्भावित आपराधिक पक्ष र सार्वजनिक चासोलाई ध्यानमा राख्दै निष्पक्ष तथा विश्वसनीय अनुसन्धानको आवश्यकता देखिन्छ ।

 

प्रहरी उजुरीको प्रतीक्षामा
अडियो सार्वजनिक भएपछि प्रहरीको भूमिकाबारे पनि प्रश्न उठेका छन् ।सम्भावित पीडित वा सम्बन्धित पक्षबाट उजुरी आएपछि कानुनी प्रक्रियाअनुसार अघि बढ्न सकिन्छ । तर, अडियोमा धम्की, महिलामाथिको दुर्व्यवहार र बालबालिकाको सुरक्षासँग सम्बन्धित विषयसमेत सुनिएको भनिएकाले घटनाको प्रकृतिअनुसार राज्यका निकायले कसरी अनुसन्धान गर्न सक्छन् भन्ने बहस भइरहेको छ । अनुसन्धानको प्रक्रिया अघि बढाउँदा सम्भावित पीडितको सुरक्षा, गोपनीयता र सम्मान सुनिश्चित गर्नु उत्तिकै महत्वपूर्ण हुनेछ । पूर्वप्रहरी अधिकारी तथा अपराध अनुसन्धानका जानकारहरूले अडियोको प्राविधिक परीक्षण, आवाजको पहिचान र सम्बन्धित पक्षको बयानका आधारमा सत्यतथ्य पत्ता लगाउनुपर्ने बताएका छन् । एआईको प्रयोगबाट आवाज नक्कल गर्न सकिने भएकाले अडियो वास्तविक हो वा कृत्रिम रूपमा तयार पारिएको हो भन्ने विषय विशेषज्ञ परीक्षणबाट स्पष्ट पार्नुपर्ने देखिन्छ ।

 

सार्वजनिक पद र नैतिक जवाफदेहिताको प्रश्न
यो प्रकरण केवल एउटा अडियोको सत्यतामा सीमित छैन । निर्वाचित जनप्रतिनिधिले सार्वजनिक जीवनमा कस्तो आचरण अपनाउनुपर्छ, महिलाको सम्मान र सुरक्षासम्बन्धी विषयमा राजनीतिक दलको जिम्मेवारी के हुन्छ तथा आरोप लागेपछि राज्यका निकायले कति सक्रियता देखाउनुपर्छ भन्ने प्रश्न पनि यसले उठाएको छ ।

 

यदि अडियोमा सुनिएका कुरा प्रमाणित भए सम्बन्धित व्यक्तिको आचरण र कानुनी जवाफदेहितामाथि गम्भीर प्रश्न उठ्नेछ । तर, अडियो बनावटी वा कृत्रिम रूपमा तयार पारिएको प्रमाणित भए त्यसलाई तयार गर्ने, सम्पादन गर्ने वा जानाजानी गलत रूपमा फैलाउने कार्यबारे पनि अनुसन्धान आवश्यक हुनेछ । यसैले अनुसन्धानको उद्देश्य कुनै व्यक्तिलाई पहिले नै दोषी ठहर गर्नु वा राजनीतिक प्रभावका आधारमा उन्मुक्ति दिनु हुनु हुँदैन । प्रमाणको निष्पक्ष परीक्षण, सम्बन्धित सबै पक्षको कुरा सुन्ने प्रक्रिया र कानुनको समान प्रयोग नै विश्वसनीय निष्कर्षमा पुग्ने आधार हुन् ।

 

निष्कर्षको प्रतीक्षामा प्रकरण
अहिलेसम्म सार्वजनिक विवरणका आधारमा रास्वपाले आन्तरिक छानबिन थालेको, सुनारले आरोप अस्वीकार गर्दै एआईको प्रयोगबाट आफूलाई फसाउन खोजिएको दाबी गरेको र प्रहरीले औपचारिक उजुरीको प्रतीक्षा गरेको देखिन्छ । तर अडियोको वास्तविकता, त्यसमा सुनिएको आवाजको पहिचान, संवादमा सहभागी व्यक्तिहरूको विवरण र आरोपहरूको तथ्यगत आधार स्पष्ट भइसकेको छैन ।

 

अबको महत्वपूर्ण प्रश्न भनेको छानबिन कति निष्पक्ष र पारदर्शी हुन्छ तथा त्यसबाट प्रमाणमा आधारित निष्कर्ष आउँछ कि आउँदैन भन्ने हो । राजनीतिक दलको आन्तरिक छानबिनले मात्र जनचासो सम्बोधन गर्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने कुरा पनि त्यसको निष्कर्ष र राज्यका निकायको भूमिकाले निर्धारण गर्नेछ । सुनारमाथिका आरोप प्रमाणित भइसकेका छैनन् । त्यसैले निष्कर्ष नआउँदासम्म उनलाई दोषी ठहर गर्नु न्यायोचित हुँदैन । तर आरोप गम्भीर भएकै कारण त्यसलाई बेवास्ता गर्नु पनि उचित हुँदैन । सत्यतथ्य पत्ता लगाउने, सम्भावित पीडितको सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने र प्रमाणअनुसार कानुनी प्रक्रिया अघि बढाउने काम नै यस प्रकरणको विश्वसनीय निकास हुनेछ ।

(सडक सदन साप्ताहिकबाट)

 

 

X link
Facebook Link

KFC
YouTube Link
Golden Peak High School
गायक सुनिल थापा मगरको नयाँ गीत ‘ढाट्या भए मै मरि जाउला’ सार्वजनिक {भिडियो सहित}

गायक सुनिल थापा मगरको नयाँ गीत ‘ढाट्या भए मै मरि जाउला’ सार्वजनिक {भिडियो सहित}

वि.सं.२०८३ कात्तिक ३० सोमवार १२:४१

काठमाडौं । नेपाली सांगीतिक क्षेत्रमा आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउँदै आएका...

२५ वटा स्कुटी र २५ वटा मोटरसाइकल खोज-तलास गरी सम्बन्धित धनीलाई फिर्ता

२५ वटा स्कुटी र २५ वटा मोटरसाइकल खोज-तलास गरी सम्बन्धित धनीलाई फिर्ता

वि.सं.२०८३ कात्तिक २० शुक्रवार १५:४४

काठमाडौं: सुझबुझपूर्ण र दूरदर्शी कमाण्ड अनि हरेक ट्राफिक काम-कारबाहीलाई सिर्जनशील,...

ऐतिहासिक-पुरातात्त्विक सम्पदा संरक्षण, सम्वर्द्धन र प्रवर्द्धनमा नेपाली सेनाको भूमिका

ऐतिहासिक-पुरातात्त्विक सम्पदा संरक्षण, सम्वर्द्धन र प्रवर्द्धनमा नेपाली सेनाको भूमिका

वि.सं.२०८३ कात्तिक १८ बुधवार १५:०६

भक्तपुरः देशका विभिन्न भागमा छरिएर रहेका ऐतिहासिक तथा पुरातात्त्विक सम्पदाहरूको...

‘इन्जिनियरिङ बीमासम्बन्धी निर्देशन’ को मस्यौदा तयार, ७ दिनभित्र राय सुझाव दिन माग

‘इन्जिनियरिङ बीमासम्बन्धी निर्देशन’ को मस्यौदा तयार, ७ दिनभित्र राय सुझाव दिन माग

वि.सं.२०८३ कात्तिक १८ बुधवार १३:०१

काठमाडौं: नेपाल बीमा प्राधिकरणले ‘इन्जिनियरिङ बीमासम्बन्धी निर्देशन, २०८३’ को मस्यौदा...

लाभांश नलिएका सेयरधनीलाई नबिल बैंकको ताकेता

लाभांश नलिएका सेयरधनीलाई नबिल बैंकको ताकेता

वि.सं.२०८३ कात्तिक १८ बुधवार १२:५६

काठमाडौं: नबिल बैंकले नगद लाभांश प्राप्त नगरेका सेयरधनीलाई आवश्यक प्रक्रिया...

१० वर्षका लागि घर भाडामा लिँदै महालक्ष्मी विकास बैंक

१० वर्षका लागि घर भाडामा लिँदै महालक्ष्मी विकास बैंक

वि.सं.२०८३ कात्तिक १८ बुधवार १२:५२

काठमाडौं: महालक्ष्मी विकास बैंकले देशका विभिन्न चार शाखा कार्यालय स्थानान्तरण...