अखबार नेपाल ट्रेन्डिङ

काठमाडौं: टेलिकम कम्पनीहरुले गर्ने बदमासी रोक्ने लक्ष्यसहित सरकारले टेलिकम्यूनिकेसन ट्राफिक मनिटरिङ एण्ड फ्रड कन्ट्रोल सिस्टम (टेरामक्स) जडान गर्ने तयारी गरेको छ ।

टेलिकम कम्पनीहरुले सेवाग्राहीलाई सेवा दिएबापत सरकारलाई बुझाउनुपर्ने विभिन्न शीर्षकको राजस्व, सेवाको गुणस्तर र कम्पनीहरुको अन्य गतिविधिमाथि निगरानी गर्ने लक्ष्यसहित टेरामक्स जडान गर्न लागेको हो ।

नेपाल दूसरञ्चार प्राधिकरणका अनुसार लेबनानको कम्पनी भानराइस सोलुसनले टेरामक्स प्रविधि जडानका लागि चाहिने आवश्यक सामाग्री आपूर्तिको जिम्मेवारी पाएको थियो । सोअनुसार कम्पनीले पहिलो चरणमा आवश्यक सामाग्रीहरु ल्याइसकेको छ । यही वर्षको अन्त्यसम्म टेरामक्स प्रविधि जडान गरेर काम सुरु गर्ने प्राधिकरणको लक्ष्य छ ।

टेरामक्स प्रणाली काठमाडौंकै चाबहिल र हेटौंडाको सेकेन्डरी डाटा सेन्टर (जीआईडीसी)मा जडान हुनेछ । यो योजनाको कुल लागत २३.७ मिलियन अमेरिकी डलर छ । दुई चरणमा हुने कामको पहिलो चरणमा आयोजनाको डिजाइन, विकास र प्रणाली जडान रहेको छ । यस्तै, दोस्रो चरण अन्तर्गत जडानकर्ता कम्पनीले आगामी ५ वर्षसम्म यो प्रणालीको व्यवस्थापन समेत सोही कम्पनीले गर्नेछ ।

टेरामक्स भन्नाले टेलिकम्यूनिकेसन्स ट्राफिक मनिटरिङ एण्ड फ्रड कन्ट्रोल सिस्टम हो । यसले टेलिकम कम्पनीहरुले दिने सेवामाथि गहनरुपमा निगरानी गर्छ । खासगरी, टेलिकम कम्पनीहरुमा  विदेशबाट आउने अनाधिकृत फोन कल बाइपासमाथि पूर्णरुपमा निगरानी राख्छ ।

यो प्रविधिले राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय भ्वाइस डाटा ट्राफिक भोल्यूमको परीक्षण समेत गर्नेछ । यस्तै, कल रेकर्ड (सीडीआर) विश्लेषण गर्ने छ र यसबाट फ्रड पत्ता लाग्नुका साथै भ्वाइस ट्राफिकको अवस्थाबारे जाँच्ने छ ।

यो प्रविधिले विदेश र स्वदेशबाटै अनाधिकृतरुपमा हुने कल बाइपासको निरीक्षण समेत हुने बताइएको छ । टेलिकम कम्पनीहरुले दिने सेवाको गुणस्तरको परीक्षण समेत टेरामक्स प्रविधिले गर्ने दूरसञ्चार प्राधिकरणले जनाएको छ ।

खासगरी, अन्तर्राष्ट्रियस्तरमा कल बाइपास गर्न लागाएर टेलिकम कम्पनीहरुले राजस्व छल्ने गरेका छन् । यस्तै, थोरै समयको सेवा दिएर धेरै समयको सेवा शुल्क काट्नुका साथै एउटा गुणस्तरको सेवा दिने भनेर लिएको शुल्कमा गुणस्तरहीन सेवा प्रदान गर्ने गरेका छन् ।

नेपालमा पनि पछिल्लो समय टेलिकम कम्पनीहरुको आम्दानी घटिरहेको छ । खासगरी, सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ता बढेसँगै म्यासेन्जर, भाइबर र ह्वाट्एपमार्फत हुने फोन कल आवागमनका कारणले समस्या आइरहेको टेलिकम कम्पनीहरु बताउँछन् ।

टेलिकम कम्पनीहरुले सार्वजनिक गर्ने त्रैमासिक प्रतिवेदनहरुमा समेत यसको प्रभाव देखिन्छ । टेरामक्स जडान भएपछि टेलिकम कम्पनीमा रहेको वास्तविक समस्या पत्ता लाग्ने र राजस्व छलि गरेको भए यसको दायरा बढ्ने र समस्या पत्ता लागेमा समाधानमा सहयोग पुग्ने प्राधिकरण बताउँछ ।

प्राधिकरणले टेरामक्स प्रविधि जडान गर्न विदेशबाट ल्याएको सामाग्रीमा अख्तियार दूरुपयोग अनुसन्धान आयोगले चासो देखाएको छ । खासगरी, प्राधिकरणले छनौट गरेको ठेकेदार कम्पनीले नेपाल ल्याएको टेस्ट किट, सर्भर, मोबाइल र ल्यापटपको मूल्य अधिक महँगो भएको भन्दै अख्तियारले चासो देखाएको हो ।

सुरुमा भन्सार विभागले नै अत्याधिक महँगो वस्तु आयात भएको भन्दै जाँचपास रोकेको थियो । तर, करिब ६ महिनापछि प्राधिकरणले धरौटी राखेर सामाग्री जाँचपास भने गराइसकेको छ । यो विषय हाल अनुसन्धानकै क्रममा छ ।